Osmose en de behandeling daarvan

button osmoseOsmose. Een woord waarvan veel eigenaren van polyester boten gruwelen. Op het onderwaterschip van hun troetelkindje zijn veel blaasjes zichtbaar en bij openkrabben loopt er een straaltje water uit en ruikt het naar azijn. Is dit het einde van de duurbetaalde en perfect onderhouden boot? Osmose is immers een degeneratieproces en zal niet vanzelf stoppen. Dat betekent dat de kwaliteit van het polyester afneemt en er zelfs scheuren kunnen ontstaan met alle gevolgen van dien.

De laatste jaren is er veel duidelijk geworden over osmose en zijn er veel behandelmethoden. Zoek maar eens op het internet. Tientallen websites besteden aandacht  aan het verschijnsel en beschrijven diverse oplossingen. Waarom dan dit artikel? Door alle beschikbare informatie is het voor veel mensen te verwarrend. Daarbij zijn de kosten van de behandelmethodes in mijn ogen veel te hoog. In dit artikel wil ik de lezers voorlichten over het probleem en inzichtelijk maken dat het behandelen van osmose niet ingewikkeld en duur hoeft te zijn. Bovendien reik ik handvatten aan voor eigenaren die het werk -deels- zelf willen verrichten. De tekst wordt geïllustreerd met diverse foto's. Op deze pagina is de uitgebreide fotopresentatie te zien met bijbehorende beschrijving.

Kan het onderwaterschip van deze Saga 27 nog worden gered?De aanleiding

Bij een aankoopkeuring van een Saga 27 werd in oktober 2009 osmose geconstateerd. De boot lag op dat moment bijna een jaar in het water en de blaasjes waren duidelijk zichtbaar. Het probleem moest aangepakt worden omdat osmose bij een aankoopkeuring wordt aangemerkt als een gebrek. Ik ben op zoek gegaan naar een doeltreffende en duurzame oplossing zodat de koper van de Saga zonder zorgen nog jaren het schip zou kunnen gebruiken.

de schilmachine oftewel gelplainBehandelmethoden

Diverse gespecialiseerde bedrijven adviseren de zogenaamde schilmethode. Met een elektrische schiller of schaaf wordt de coating en een laag polyester verwijderd. Dit is een zwaar en arbeidsintensief karwei en daarom zeer kostbaar. Nadeel van deze methode is dat ook het goede polyester wordt verwijderd. Daarnaast kunnen alleen -nagenoeg- ronde bodems worden geschaafd. Bij gangen in het onderwaterschip (zoals bij een Saga of Risor) is een schaaf maar deels bruikbaar en zullen de gangen met andere gereedschappen moeten worden bewerkt. Na het schillen zal de romp gedroogd moeten worden en periodiek gespoeld om de vrijkomende zuren te verwijderen. De beste manier is drogen in de buitenlucht (soms wel een jaar) en regelmatig spoelen met zeepsop om de vrijkomde zuren te verwijderen. Met de zogenaamde HOTVAC-methode kan het droogproces worden versneld hoewel de geleerden het er niet over eens zijn dat de methode echt resultaat biedt.

De mobiele straalunit van Hans ThalenDe keuze

Uiteindelijk heb ik niet gekozen voor de schilmethode met hotvac-droging. De prijzen daarvan rezen namelijk de pan uit. Ik heb diverse offertes aangevraagd. De goedkoopste was 5000 euro en de duurste maar liefst 9000 euro. Tja, dat is me dan toch te veel voor een schip met een waarde van ongeveer 27.500 euro. Ik heb uiteindelijk voor een minder bekende oplossing gekozen. Een jachtschilder vertelde me dat een bedrijf in Jirnsum het onderwaterschip van polyester boten straalt om de osmose te verwijderen. De prijs van 2500 euro was aanzienlijk lager dan de schilmethode. Omdat ik niet met de eerste de beste in zee wilde gaan heb ik me verder verdiept in het stralen. Uiteindelijk kwam ik bij Hans Thalen terecht die me uitvoerig de voordelen van deze methode beschreef. Omdat hij een mobiele straalunit heeft kon hij het schip op locatie aanpakken. Dit was voor mij perfect. Het scheelde mij het transport van de Saga naar de straler. De boot lag immers al op het droge. Bovendien kon ik het schip dan zelf van een nieuwe coating voorzien. Overigens doet Thalen dat natuurlijk ook maar -zoals eerder gezegd- het kostenplaatje was ook belangrijk. Ik gaf Hans Thalen dan ook de opdracht om het onderwaterschip van de Saga te stralen.

Stralen met een wateremulsieStralen

Stralen is een zeer effectieve manier om roest en andere vervuiling te verwijderen. Onder hoge druk wordt een schuurmiddel op het te behandelen oppervlak geblazen. Sinds een aantal jaren kan ook osmose worden verwijderd. Het stralen gebeurt dan met een waterstraal ('nat stralen') die in combinatie met het schuurmiddel en de met zorg gekozen druk het aangetaste polyester tot op de vezels verwijdert. Door de inwerking van het straalmiddel worden de osmoseplekken onmiddellijk zichtbaar, waarna gericht gewerkt kan worden op het repareren van die aangetaste gebieden. De gelcoat wordt dus alleen verwijderd waar dat noodzakelijk is. Daarmee wordt veel tijd bespaard. De waterstraal reinigt ook meteen de polyester vezels van de zuren. De waternevel heeft tevens als voordeel dat rondvliegend stof wordt tegengegaan.
Wettelijk gezien moet stralen plaatsvinden op een waterdichte vloer zodat verontreinigingen niet in de grond kunnen dringen. In de meeste jachthavens is een dergelijke plek aanwezig. Het non ferro straalmiddel kan eenvoudig met de afgestraalde resten afgevoerd worden.
Het stralen is gedaanHet stralen van de Saga was een openbaring. Door eerst gedoseert over het oppervlak te stralen worden de blaasjes allemaal zichtbaar. Daarna behandelt Hans de slechte plekken nauwkeurig en verwijdert al het aangetaste polyester. Er komt absoluut geen stof vrij. Alleen het lawaai is bijna oorverdovend. Hans heeft de oordopjes echter op voorraad! Na 3 uur werken is het gehele onderwaterschip gedaan met uitzondering van de waterlijn. Om het bovenwaterschip niet te beschadigen laat Hans een paar centimeter ongemoeid. Dit polyester verwijder ik zelf met een verfstripper en krabber. Hier ben ik ongeveer 2 uur zoet mee.
Belangrijk: Omdat de Saga op een bok stond waarvan de stempels konden worden neergelaten kon het gehele oppervlak worden gestraald. Indien die mogelijkheid er niet is zal de boot moeten worden verplaatst op de bok. Omdat Hans Thalen straalt op locatie zal dit meestal gebeuren op de spoelplaats van de jachthaven. De kraan is hier in de meeste gevallen vlakbij.

Drogen

Het droogproces wordt in de buitenlucht gedaan. Afhankelijk van de ernst van de osmose kan het droogproces wel een jaar duren. In het geval van de Saga was het echter na een aantal weken al droog genoeg mede omdat de boot ook al een winter in de buitenlucht had gestaan. Het vochtgehalte van de romp van het behandelde oppervlak heb ik gemeten met een professionele vochtmeter. Op een gegeven moment was het percentage 6 tot 8%. Indien dit vochtgehalte nagenoeg gelijk is aan het vochtgehalte van een gedeelte van de romp bovenwater dan kan begonnen worden met het aanbrengen van de coating.

Amerlock voor de beste beschermingCoating

De nieuwe coating moet er voor zorgen dat er niet opnieuw water de romp van het schip kan binnendringen en moet de romp ook beschermen voor mechanische beschadigingen (aanvaring met een tak of hout, schuren over de bodem etc.) Het is eigenlijk een vervanger van de originele gelcoat van het schip. Op advies van Hans Thalen heb ik gekozen voor Amerlock, een 2-componenten epoxyverf met een drogestofgehalte van 87%. Deze verf heeft bewezen kwaliteiten en wordt overal ter wereld gebruikt voor uiteenlopende toepassingen (zie hier voor datasheet). In het verleden heb ik ook al eens het bekende Gelshield 200 van International als preventieve coating op een onderwaterschip van een Tromp 640 aangebracht. Dit heeft echter een veel lager drogestofgehalte. De dikte per laag is daardoor maar 50 micron. Dit zou betekenen dat ik minimaal zes lagen aan zou moeten brengen omdat een laagdikte van 300 micron wordt geadviseerd voor langdurige bescherming van het onderwaterschip. En ook ik ben liever lui dan moe en Amerlock heeft daarom de voorkeur gekregen. Als Amerlock met een roller wordt aangebracht is de dikte per laag 100-150 micron. Ik heb daarom drie lagen gerold. Het product is opvallend gemakkelijk te verwerken (per laag 1,5 uur werk), vloeit goed en is bovendien in alle RAL-kleuren verkrijgbaar. In het geval van de Saga dus rood. Omdat het te behandelen oppervlak is opgeruwd door het straalmiddel is de hechting meer dan uitstekend. De droogtijd van het produkt is 24 uur. Er is echter ook een sneldrogende versie voor de mensen die haast hebben.

na een laag amerlock en de plamuurPlamuren

Het oog wil ook wat. Ik wilde daarom perse het onderwaterschip plamuren. Dit is relatief eenvoudig omdat de originele gelcoat nog aanwezig is en alleen de gaten en oneffenheden gevuld hoeven worden. Met de juiste gereedschappen is het ook door een amateur als ik goed te doen. Plamuren doe ik altijd met Profiller. Dit is een tweecomponentensysteem van Hempel. Het krimpt vrijwel niet bij droging en bovendien is het gemakkelijk verwerkbaar en te schuren. Omdat ik nogal perfectionistisch aangelegd ben heb ik het onderwaterschip twee maal geplamuurd met een verbluffend strak resultaat. Na de eerste laag en als afwerking heb ik de romp machinaal geschuurd met korrel 120.

Coating

Na het plamuren is het oppervlak nog twee maal in de epoxycoating gezet. Tussendoor is de coating geschuurd met korrel 120 om een optimale hechting te krijgen. Bij gebruik van Amerlock is het echter niet noodzakelijk.

Resultaat

Het resultaat is echt verbluffend. De Saga heeft een nieuw strak onderwaterschip dat de boot beschermt tegen invloeden van buitenaf en natuurlijk osmosevrij. Het is dan ook een flinke meerwaarde voor de boot. Een bijkomend voordeel van gebruik van Amerlock is dat de laag dermate hard en taai is dat gebruik van antifouling niet nodig is indien de boot elke winter uit het water gaat. De aangroei kan gemakkelijk met een hogedrukspuit of met een borstel verwijderd worden. 

Kosten

De kosten voor de complete behandeling van het onderwaterschip zijn binnen de perken gebleven. Al helemaal als je het vergelijkt met de eerdere offertes die ik had aangevraagd! Het stralen van de Saga kostte 1250 euro incl. btw. De Amerlock kwam op 425 euro, de plamuur was 150 euro. Aan diversen was ik dan nog maximaal 50 euro kwijt (schuurpapier, kwasten, en rollers, een verfstripper). Zelf heb ik vijftien manuren in de klus gestoken. Omgerekend is dit 600 euro incl. btw. Totaal dus 2425 euro. Een besparing van meer dan 100% vergeleken met de schilmethode+Hotvac! Bovendien kun je dus nog meer besparen als je het schilderwerk zelf doet.

Voor vragen, opmerkingen en andere reacties kunt u mailen naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.">Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.. Bellen mag natuurlijk ook, bel 06-15134117.